Vanmorgen ging de telefoon. Ik nam op. Een vriendelijke mevrouw stelde zich voor. Ze vroeg of het geven van advies over taalkwesties een van onze activiteiten was. Ik antwoordde bevestigend. Taalpartners denkt immers graag mee bij communicatieproblemen en adviseert bedrijven over taalbeleid, taaltrainingen, het meten van taalniveaus en de huisstijl in taal. De mevrouw had vast de pagina op onze site gelezen. Ik was benieuwd van welk bedrijf de mevrouw was. 

De vrouw vertelde dat zij en haar collega’s het ergens niet eens over konden worden en dat ze nu een expert in wilden schakelen om de problemen op te lossen. ‘Leuk!’, dacht ik, ‘dat klinkt als een nieuwe uitdaging’. Belangstellend informeerde ik naar de problemen. ‘Tja’, zei de vrouw, ‘een van de dingen is dat we van mening verschillen over de beschrijving van een foto.’ Mijn wenkbrauwen wipten omhoog en ik voelde mijn voorhoofd in een vragende frons schieten. Een foto?!? ‘Kijk, ik heb hier bijvoorbeeld een foto voor me liggen’, ging de vrouw verder, ‘hij is genomen in Oostenrijk, er staat een man op en het regent.’ Ik bleef stil. Te verbaasd om iets te zeggen. ‘Je kunt zeggen dat de man op de foto lacht, toch?’ Vroeg de vrouw. Ik humde wat. ‘De vraag is nu of je ook kunt zeggen dat het regent op de foto. Is dat goed Nederlands?’

Mijn hersenen schakelden in de hoogste versnelling terwijl ik speurend rondkeek.  Was dit zo’n stunt met een verborgen camera? Leek de stem van de vrouw op die van een vriendin. Of een kennis. Of een goede klant. Op die van iemand die me ertussen zou willen nemen? Of ... was dit geen grap. Was deze vrouw echt iemand met een vraag. Een vraag over een in de regen genomen foto in Oostenrijk. En had ze echt een discussie met collega’s?

Wat nu? Zou ik hard gaan lachen en roepen: ‘Hier trap ik niet in, ik heb je door!’ Of zou ik vriendelijk en beleefd de vraag beantwoorden en doen alsof mijn neus bloedde. Koortsachtig dacht ik na. Beleefd en serieus blijven dan maar ... Ik vertelde haar dat je inderdaad kan zeggen dat het regent op de foto. Ik bleek goed te hebben gekozen: de vrouw bedankte me heel hartelijk voor de informatie en de service van Taalpartners. We namen afscheid en hingen op.

Als er toen een foto van mij was gemaakt had je die zo kunnen omschrijven: Op deze foto lijkt het te regenen. Toch doet het dat niet. Het is Helene die huilt; ze huilt van het lachen!

 
Taalpartners 'doet' taal. We houden van helder Nederlands, want dat wordt begrepen. Toch is taal niet altijd de beste manier om iets aan een ander duidelijk te maken. Kijk maar naar de spullen van Ikea. Je moet er toch niet aan denken dat de handleiding uit tekst zou bestaan?!

Ik zie het al voor me: Pak het schroefje met de kruiskopopening - waar er acht van zijn, maar let op dat je het middelste maatje neemt – en doe dat in de derde opening van links in de plank met de vijf openingen aan de voorzijde, die je kunt herkennen aan de twee gaten op de kopse kanten … De handleiding zou een boekwerk worden. En ik zou op bladzijde een de draad al kwijt zijn, en velen met mij. Wat zou het snel gedaan zijn met de populariteit van de Billy’s en de Besta’s!

Soms werken plaatjes veel beter dan woorden. Want woorden bieden vrijheid voor interpretatie. Neem nou bijvoorbeeld het woord ‘kopje’. Dat roept een beeld op. Waar denkt u aan? Aan een titel boven een stukje tekst? Aan de liefkozingen van uw kat? Of aan verse koffie? Aan dat laatste dacht ik …

Stel nou dat we alle twee aan koffie dachten. Dan ziet uw kopje er hoogstwaarschijnlijk toch anders uit dan het mijne. Is dat erg? Ik vind van niet. Ik hou van die vrijheid. Dat het plaatje dat mijn woorden maken er voor iedereen anders uitziet. Ik gun u graag uw eigen kopje. Het maakt mij niet uit of het groot of klein is, of het rood is of blauwgebloemd. Kiest u maar! En die enkele keer dat het er wel toe doet, dat het belangrijk is dat u hetzelfde voor ogen heeft als ik? Dan zet ik wel een plaatje bij de tekst.

Ik ga nu eerst een verse kop koffie maken. En voor de volledigheid ... mijn kopje is een witte, middelgrote, taps toelopende, porseleinen mok zonder versiering.

Soms krijg je ongevraagde mailtjes in je inbox. De afzender is een onbekende. Het is de bedoeling dat je een dienst of een product bij de afzender aanschaft. U kent die mailtjes wel. Leest u ze? Ik wel, als het onderwerp me aanspreekt. Je komt er de leukste teksten in tegen. Zo ontving ik pas een e-mail van iemand met daarin de volgende zinnen.

(…) Door jarenlange ervaring, kennis en talent leveren ik optimaal resultaat. Een verlengstuk van uw verkoop binnendienst. Meer omzet halen uit bestaande relaties en het aanleveren van nieuwe relaties om daar weer omzet uit te halen is mijn specialiteit. Dit is misschien de trigger om toch eens te ontdekken wat het inhoudt en wellicht een keer (of nog een keer) te proberen.(…)

Oef, wat een lelijke zinnen! En dan ook nog fouten erin. Dat prikkelt! Nieuwsgierig geworden bezocht ik de website van de afzender. Daar waren de teksten nog leuker. Geniet u even mee?

Het maximum uit uw telefoon halen en dat ten dienste van uw onderneming stellen, dat is de kracht van Hop Business Planning. De telefoon is immers het snelste en efficiëntste middel om regelrecht door te dringen tot in het hart van uw doelgroep, ze te verleiden, te overtuigen en meteen ook een berg aan nuttige informatie te vergaren. Het is een onmisbare troef voor uw marketing en communicatiestrategieën.

Snapt u wat dit bedrijf doet? Het lijkt misschien of ze bloedmooie telefoons verkopen of training om je te leren omgaan met je mobieltje. Maar dat doen ze niet. Ze doen telemarketing. Misschien bellen ze best goed, daar kan ik niet over oordelen. Maar schrijven kunnen ze niet. Jammer! Want als je je diensten wilt verkopen, dan wil je professioneel overkomen. Duidelijk zijn. Waarom? Omdat dát overtuigt en verleidt. Foute zinnen met vreemde beeldspraak en hoogdravende taal niet. Deze teksten verleiden mij hooguit om mijn eigen diensten onder de aandacht te brengen bij de afzender.

Daar gaat ‘ie dan…

Beste mevrouw Hop, bedankt voor uw e-mail. Ik heb me er kostelijk mee vermaakt! Was dat niet uw bedoeling en vindt u dat een beetje vervelend? Wilde u mij, uw potentiële nieuwe klant, met een pakkende tekst benaderen? Stuur ons dan een berichtje. Bellen mag natuurlijk ook. Als u wilt, helpen we u graag met het schrijven van tekst die echt klopt, raakt en verleidt.

Mijn moeder kocht onlangs nieuwe vloerbedekking. Ik was met haar meegegaan om te helpen kiezen. We gingen naar een ‘gewonemensenwinkel’, waar we werden geholpen door een aardige meneer met een lekkere Rotterdamse tongval. Hij sprak keurig ‘gewonemensentaal’. Niks mis mee. Met zijn deskundige advies was de keuze snel gemaakt. De ‘gewonemensenmeneer’ bracht ons naar een tafeltje om de koop in orde te maken.

Hij nam plaats achter zijn pc. Vaardig tikte hij op zijn toetsenbord de gegevens van mijn moeder in en even later kwam er een enorme lap papier uit de printer gerold die zij moest ondertekenen. Natuurlijk keken we even door waarvoor we moesten tekenen. Help, wat een pompeuze taal! Van het ‘gewonemensenkarakter’ van de winkel was niets meer te zien. Hoewel …

“Geachte klant,
Met betrekking tot onze algemene voorwaarden, welke staan afgedrukt op de achterzijde, dienen ten behoeve van een goede stoffering aan de navolgende punten te zijn voldaan: (…)”

Gelukkig leek de vloerbedekker slechts pompeus. Hij verraadde zich door zijn foutjes. Het liefst had ik de pen, die de gewonemensenverkoper aanreikte om de bon te tekenen, gebruikt om de tekst te corrigeren. En om er gewonemensentaal van te maken. Want dat past veel beter bij die zaak. Hoe dat eruit had gezien?

Geachte klant,
Onze algemene voorwaarden vindt u op de achterkant van deze bon. Om uw vloeren goed te kunnen stofferen, moet u met de volgende punten rekening houden: (...)

Als die vloerbedekkingsspecialist hoogdravend wil blijven schrijven, moet ‘ie dat vooral doen. Maar dan wel graag zonder fouten. Lijkt zijn tekst foutloos? Kom dan eens langs voor een opfrismiddag Spelling. Ik stuur de vloerbedekker ook een uitnodiging.

Ik deel mijn leven en huis met mijn lief. We zijn niet in de echt verbonden, maar wel echt samen. Als ik over hem praat met anderen, heb ik het (dus) over ‘mijn vriend’. Meestal volstaat dat woord om de lading te dekken. Maar niet op de crèche. Daar klopt het niet voor mijn gevoel.

Als ik wil vertellen dat mijn lief de kindjes ‘s middags op komt halen, dan klinkt het zo raar als ik zeg: “Mijn vriend haalt ze op”. Alsof ze opgehaald worden door mijn vriendje die niet hun vader is. “Hun vader komt ze halen” klinkt alsof ik niets meer met ‘hun vader’ heb. “Mijn partner komt” klinkt zo formeel en wekt de indruk dat ik mijn leven met een vrouw deel. En “mijn man komt ze halen” is feitelijk onjuist. Toch voelt die laatste zin het beste …

De verwarring zit tussen mijn oren. Het is allemaal suggestie. Want mijn lief is hun vader, mijn vriend en mijn partner. En niet mijn man. Niet officieel tenminste. Zo zie je maar dat een woord niet alleen een betekenis heeft, maar ook een gevoel oproept. En dat betekenis en gevoel aardig kunnen botsen.

Hoe ik het oplos? Heel lafhartig en indirect. Ik zeg lekker luid tegen de kindjes, zodat de leidsters het niet kunnen missen: “Papa komt je vanmiddag ophalen”. Zo weten ze allemaal wie ze kunnen verwachten.